राज्यातील शेतजमिनीवरील पिढ्यानपिढ्या चालत आलेले वाद आता शांततेत मार्गी लागणार आहेत. महसूल विभागाने सुरू केलेली ‘सलोखा योजना’ गावपातळीवर प्रभावी ठरत असून, यामुळे शेतकऱ्यांमधील जमिनीवरील तणाव इतिहासजमा होण्याची चिन्हे स्पष्ट दिसू लागली आहेत.
गावांत उत्साहवर्धक प्रतिसाद
कुटुंबातील वाटणी, सीमारेषांचा गोंधळ किंवा नोंदी आणि ताबा वेगवेगळ्या व्यक्तींकडे असण्यामुळे अनेक वर्षे प्रकरणे ताणली जात होती. मात्र, सलोखा योजनेमुळे हे प्रश्न आता संवाद, सहमती आणि कागदोपत्री नोंद यावर आधारित सुटू लागले आहेत.
- Brain drain : भारतासमोरील वाढती बौद्धिक गळती
- IND vs PAK : 18व्या षटकातील ‘त्या’ कॅचनंतर टीम इंडियात तणाव? हार्दिक-कुलदीप वादाचा व्हिडीओ व्हायरल
- मोठी बातमी : शेतकऱ्यांचा सातबारा कोरा होणार? १९९० ते २०२५ दरम्यानच्या कर्जमाफीसाठी सरकारची हालचाल; १४ जिल्ह्यांना सर्वाधिक दिलासा
- युपीआयद्वारे काढता येणार पीएफची रक्कम, कशी आणि कधी; जाणून घ्या
- महाराष्ट्राचा अर्थसंकल्प ६ मार्चला; विधिमंडळाचे अधिवेशन २३ फेब्रुवारीपासून, मुख्यमंत्री फडणवीस मांडणार बजेट
या योजनेबाबत ग्रामीण भागातून मोठा प्रतिसाद मिळत असून, आधीच अनेक गावांमध्ये वाद मिटवण्याची प्रक्रिया सुरू आहे.
विशेष समितीची स्थापना
प्रत्येक गावात एक विशेष समिती स्थापन करण्यात आली आहे. या समितीत —
सarpanch, तलाठी, ग्रामसेवक, पोलीस पाटील, प्रगतिशील शेतकरी, सामाजिक कार्यकर्ते आणि मान्यवरांना स्थान देण्यात आले आहे.
ही समिती दोन्ही पक्षांमध्ये संवाद साधते आणि निष्पक्ष तोडगा काढण्यासाठी मार्गदर्शन करते.
वाद सोडवण्याची पायरी पायरी प्रक्रिया
१) शेतकरी तलाठ्याकडे अर्ज करतो
२) कागदपत्रांची तपासणी —
सातबारा उतारे, फेरफार नोंदी, गाव हद्द नकाशे आणि इतर पुरावे पाहिले जातात
३) दोन्ही पक्षांची प्रत्यक्ष चर्चा
४) आवश्यक असल्यास जमीन मोजणी
५) संमतीने निर्णय व तडजोडनामा
महत्त्वाचे म्हणजे, ही प्रक्रिया कोणावरही लादली जात नाही. प्रत्येक निर्णय हा पूर्ण सहमतीनेच घेतला जातो, हे योजनेचे वैशिष्ट्य मानले जाते.
वादमुक्त जमीन – सातबाऱ्यावर नोंद
तडजोडनामा निश्चित झाल्यानंतर त्याची अधिकृत नोंद केली जाते. तलाठी सातबाऱ्यावर आवश्यक बदल नोंदवतो आणि संबंधित जमीन वादमुक्त घोषित होते. त्यामुळे भविष्यातील शेती व्यवहार सहज पार पडतात, तसेच कागदपत्रे अधिक पारदर्शक राहतात.
गावांत पुन्हा सौहार्दाचा माहोल
सलोखा योजना सुरू झाल्यापासून अनेक ठिकाणी:
वाद कमी झाले
नातेवाईकांतील दुरावा मिटला
गावांत विश्वास आणि सौहार्द वाढले
महसूल विभागाने स्थानिक प्रशासनाला तंटामुक्ती समित्या व ग्रामस्थांच्या माध्यमातून योजनेबाबत जनजागृती करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
शेतजमिनीवरील वादांचा गुंता, तणाव आणि कटकट मागे टाकत सलोखा योजना शेतकऱ्यांसाठी एक नवी आशा बनली आहे. संवादातून समाधान काढण्याचा हा मार्ग ग्रामीण भागासाठी निश्चितच सकारात्मक ठरत असल्याचे चित्र राज्यभर दिसत आहे.